„BECIKOWE”
„Becikowe” jest to zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka wypłacana jednorazowo.
Od 1 stycznia 2013 roku weszła w życie ustawa z dnia 12 października 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Z 2012r., poz. 1255), w której mowa o nowych zasadach wypłacania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, czyli „becikowego”.
Zgodnie z zapisaniami ustawy jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00zł. Kwota ta podlegać będzie procedurze weryfikacji co 3 lata.
Wysokość zapomogi nie ulegnie zmianie – nadal jest to kwota 1000zł wypłacana jednorazowo.
Dochód rodzinny w przypadku „becikowego” będzie ustalany analogicznie do dochodu rodziny uwzględnianego w przypadku innych świadczeń rodzinnych. Pozostałe warunki nabywania prawa do zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka nie ulegnie zmianie.
Dokumentami niezbędnymi do uzyskania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka są:
wniosek o przyznanie „becikowego” - wzór na rok 2013,
zaświadczenie lekarskie matki dziecka o zgłoszeniu się do lekarza ginekologa nie później niż w 10. tygodniu ciąży i pozostawania pod opieką lekarską przez cały okres ciąży,
skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,
kopia dokumentu tożsamości osoby ubiegającej się o świadczenie,
oświadczenie, że drugi z rodziców nie otrzymał „becikowego”
oświadczenie członków rodziny o wysokości dochodów za rok poprzedzający rok założenia wniosku.
Wzory wyżej wymienionych dokumentów mona znaleźć na stronach internetowych poświęconych świadczeniu.
Wniosek składa się w terminie nie późniejszym niż 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego – w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobieniem, nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania.
W ustawie o świadczeniach rodzinnych pozostaje bez zmian fakt wypłacania „becikowego” pod warunkiem, że kobieta pozostaje pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawienie pod opieką medyczną musi być potwierdzone zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Zaświadczenie to potwierdza fakt co najmniej trzech wizyt u ginekologa – w każdym trymestrze ciąży. Zaświadczenie musi zostać wypisane na specjalnym formularzu określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2009 roku, „w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka”.
URLOP MACIERZYŃSKI
Urlop macierzyński rozpoczyna się od dnia porodu, zatem nie ma potrzeby składania wniosku o jego udzielenie, wystarczy dostarczenie do pracodawcy aktu urodzenia dziecka. Wniosek o urlop macierzyński pracownica składa wówczas, gdy chce do wykorzystać przed planowanym terminem porodu. We wniosku trzeba wskazać termin rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego oraz dołączyć do niego zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie porodu.
Urlop macierzyński jest bardzo ważnym pracowniczym uprawnieniem kobiet w późnej ciąży i po porodzie. Najlepiej jest, jeżeli kobieta jeszcze w czasie ciąży zapozna się z obecnie obowiązującymi
przepisami pracowniczymi, aby zaplanować sobie czas opieki nad noworodkiem i niemowlakiem.
Urlop macierzyński przysługuje kobietom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, nieprzebywającym na urlopie bezpłatnym ani wychowawczym. Urlop ten przysługuje również wszystkim kobietom, które opłacają ubezpieczenie chorobowe, a więc także pracującym na umowach – zleceniach oraz samozatrudnionym.
Długość urlopu macierzyńskiego jest zależna od liczby urodzonych podczas jednego porodu dzieci. Nie zależy od długości stażu pracy, rodzaju umowy o pracę (stała czy na czas określony) czy wymiaru czasu pracy (cały etat czy część etatu).
Liczba urodzonych dzieci przy jednym porodzie a wymiar urlopu:
Jedno dziecko → 20 tygodni
Dwoje dzieci → 31 tygodni
Troje dzieci → 33 tygodni
Czworo dzieci → 35 tygodni
Pięcioro dzieci → 37 tygodni
Przy udzieleniu urlopu macierzyńskiego tydzień jest liczony jako siedem dni kalendarzowych.
Do przerwania urlopu macierzyńskiego może dojść w sytuacji, gdy dziecko wymaga opieki szpitalnej. W razie urodzenia dziecka wymagającego opieki szpitalnej kobieta, która wykorzysta po porodzie 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, pozostała część tego urlopu może wykorzystać w terminie późniejszym, po wyjściu dziecka ze szpitala.
Urlop macierzyński może także zostać przerwany przez kobietę w sytuacji, gdy ona sama wymaga opieki szpitalnej. Jeżeli kobieta po porodzie wykorzystała już urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni, to pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego odpowiadającego okresowi, w którym pracownica – matka uprawniona do urlopu wymaga opieki szpitalnej ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. W przypadku tym urlop macierzyński pracownicy przerywa się na okres, w którym z takiego urlopu korzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko. Należy pamiętać, iż łączny wymiar urlopu macierzyńskiego nie może przekroczyć wymiaru przewidzianego dla matki dziecka.
DODATKOWY URLOP MACIERZYŃSKI
Pracownica ma prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze:
do 6 tyg – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie
do 8 tyg – w przypadku urodzenia bliźniaków lub większej liczny dzieci przy jednym porodzie.
Dodatkowy urlop macierzyński dotychczas mógł być wykorzystany tylko jednorazowo – po zmianach jest udzielany jednorazowo lub w dwóch częściach przypadających bezpośrednio jedna po drugiej – w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności.
Możliwość podziału tego urlopu na części powoduje, że rodzice dziecka mogą podzielić się tym urlopem. Jedną część urlopu może wykorzystać matka dziecka, a drugą ojciec dziecka. Nie ma jednak możliwości, aby oboje rodzice jednocześnie korzystali z tego urlopu.
Dotychczas obowiązujące przepisy przewidywały, że wniosek o dodatkowy urlop macierzyński pracownik składał najpóźniej na 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Po zmianach termin ten został przedłożony do 14 dni. Jeżeli dodatkowy urlop macierzyński jest wykorzystywany w dwóch częściach, to o każdą z nich należy wnioskować z 14 dniowym wyprzedzeniem.
Kobieta uprawniona do dodatkowego urlopu macierzyńskiego może łączyć korzystanie z tego urlopu z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego urlop w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W tej sytuacji dodatkowy urlop macierzyński jest udzielany na pozostałą część dobowego wymiaru czasu pracy.
Dotychczas pracodawca był zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika. Po zmianach pracodawca może odmówić pracownikowi łączenia dodatkowego urlopu macierzyńskiego z praca ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O tym, czy takie okoliczności mają miejsce decydować będzie specyfika pracy u każdego pracodawcy.
Kobieta przebywająca na urlopie macierzyńskim i dodatkowym urlopie macierzyńskim podlega szczególnej ochronie przed rozwiązaniem umowy o pracę. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać z nią umowy o pracę, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika lub ma miejsce ogłoszenie upadłości bądź likwidacja zakładu pracy. Jeżeli kobieta zrezygnuje z urlopu macierzyńskiego na rzecz pracownika – ojca, to ochrona przed zwolnieniem przechodzi na pracownika, czyli tego ubezpieczonego, który aktualnie przebywa na urlopie.
URLOP RODZICIELSKI
Bezpośrednio po wykorzystaniu dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze pracownik ma prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do 26 tygodni – niezależnie od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Urlop rodzicielki może być udzielany jednorazowo lub nie, lecz maksymalnie w trzech częściach, z których żadna nie może być krótsza niż 8 tygodni, przypadających bezpośrednio jedna po drugiej.
Z urlopu rodzicielskiego mogą korzystać jednocześnie oboje rodzice. W takim przypadku łączny wymiar urlopu nie może przekraczać 26 tygodni.
Urlop rodzicielski udziela się na pisemny wniosek pracownika, składany w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika.
Korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego może się odbywać na dwa sposoby:
poprzez założenie dwóch osobnych wniosków – jeden o urlop macierzyński dodatkowy, a następny o udzielenie urlopu rodzicielskiego – każdego w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem,
poprzez założenie jednego wniosku o oba te urlopu – nie później niż 14 dni po porodzie.
Podstawową różnicą między tymi sposobami to wysokość zasiłku macierzyńskiego, jaki przysługuje pracownikom w czasie tych urlopów:
w przypadku korzystania z tych urlopów poprzez złożenie dwóch osobnych wniosków przysługuje pracownikowi zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz 60% podstawy wymiaru zasiłku za okres urlopu rodzicielskiego,
w przypadku korzystania z tych urlopów poprzez złożenie jednego wniosku przysługuje pracownikowi zasiłek macierzyński w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku za okres wszystkich urlopów.
URLOP WYCHOWAWCZY
Do urlopu wychowawczego, według przepisów kodeksu pracy, ma prawo pracownik zatrudniony przez co najmniej 6 miesięcy. Pracownikiem natomiast jest osoba zatrudniona w oparciu o umowę o pracę. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia zalicza się poprzednie okresy zatrudnienia.
Urlop wychowawczy po zmianach przysługuje w wymiarze do 36 miesięcy. Jednak z tego wymiaru urlopu wychowawczego pracownik – jeden z rodziców dziecka- może wykorzystać tylko 35 miesięcy, miesiąc urlopu jest „zarezerwowany” dla drugiego rodzica.
Są wyjątki od tej zasady, wynikające z sytuacji prawnej i faktycznej rodzica i dziecka. Rodzic będzie miał prawo do 36 miesięcy urlopu wychowawczego jeżeli:
drugi rodzic dziecka nie żyje
drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska
drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu.
Rodzicom lub opiekunom, którzy wychowują dziecko, w stosunku do którego została orzeczona niepełnosprawność, oprócz podstawowego urlopu wychowawczego, może być udzielony urlop wychowawczy na dodatkowe 36 miesięcy. Nie zmienił się okres, który pozwala na skorzystanie z tego uprawnienia i jest nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia.
Urlop wychowawczy można podzielić maksymalnie na 5 części.
Części te nie muszą być wykorzystywane przez pracownika bezpośrednio jedna po drugiej. Nie ma także określonej minimalnej lub maksymalnej długości jednej części takiego urlopu. Pracownik sam decyduje o okresach przebywania na urlopie wychowawczym pracodawca każdorazowo musi uwzględnić jego wniosek.
W czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, pod warunkiem, że nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. W przypadku ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.
Bibliografia:
- Ustawa z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.
- Ustawa z dnia 12 października 2012r. O zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych.
- Ustawa z dnia 26 lipca 2013r. O zmianie ustawy – Kodeks pracy.
