Zespół złego (upośledzonego) wchłaniania oznacza, że organizm nie jest w stanie przyswoić substancji odżywczych dostarczonych wraz z pożywieniem. Spowodowany jest przez zaburzenia struktury kosmków lub ich całkowitego zniszczenia. Zaburzenie przyswajania składników odżywczych w jelicie cienkim, spowodowane nieprawidłowym trawieniem lub wchłanianiem pokarmów. Efektem tych zaburzeń jest niska masa ciała, niedobory witamin i składników mineralnych.
Do zaburzenia tego procesu może dojść w wyniku braku lub niedoboru enzymów trawiennych. Wówczas dochodzi do nieodpowiedniego przygotowania przyjętych składników pokarmowych z pożywienia do wchłonięcia. Inną przyczyną zespołu złego wchłaniania może być dysfunkcja samej błony śluzowej jelita cienkiego, która uniemożliwia prawidłowe wchłanianie spożytych składników pokarmowych.
Przyczyny:
- przewlekłe infekcje bakteryjne jelit,
- zakażenia pasożytnicze,
- częsta i długotrwała antybiotykoterapia,
- nietolerancja mleka krowiego, glutenu,
- wady wrodzone i genetyczne jelit t.j. np. choroba Leśniowskiego Crohna, celiaklia.
Objawy:
- luźne, obfite, cuchnące, tłuszczowe stolce,
- brak przyrostu masy ciała,
- utrata masy mięśniowej,
- utrata apetytu,
- wzdęcie brzucha,
- stany depresyjne,
- zły nastrój, rozdrażnienie,
- apatia,
- senność.
Diagnostyka choroby polega głównie na pobraniu kału do badania mikrobiologicznego w tym na obecność pasożytów oraz badanie krwi – wykazanie ewentualnych niedoborów. Konieczne mogą być także badania specjalistyczne, takie jak, np.:
- test na zaburzenia wchłaniania białek, tłuszczów, węglowodanów i soli żółciowych,
- wodorowy test oddechowy,
- test Schillinga,
- badanie radiologiczne górnego odcinka przewodu pokarmowego z kontrastem (tzw. pasaż przewodu pokarmowego),
- gastroskopia z pobraniem wycinków z dwunastnicy do badania mikroskopowego,
- USG jamy brzusznej,
- testy alergiczne.
Leczeniem z wyboru jest leczenie objawowe.
Dieta eliminacyjna (np. bezglutenowej w chorobie trzewnej, bezmlecznej przy niedoborze laktazy).
W przypadku zakażeń może być konieczne podanie antybiotyków lub leków przeciwpasożytniczych. Z kolei w przypadku choroby Leśniowskiego–Crohna podaje się leki przeciwzapalne.
W zależności od stwierdzonych niedoborów, choremu można podawać żelazo, witaminy z grupy B, witaminy A, E i K lub inne składniki odżywcze.
Czasami konieczne jest podawanie preparatów zawierających enzymy, np. przy przewlekłym zapaleniu trzustki choremu można podawać preparaty zawierające enzymy trzustkowe.
PIŚMIENNICTWO:
1.Herold G.: Medycyna wewnętrzna. Wyd. PZWL, Warszawa 2004.
2.Milanowski A., Pediatria, Urban & Partner, Wrocław 2009.
3.Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011.
4.Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
