Zespół dziecka maltretowanego – interwencja pielęgniarska

Dla położnych - Wasze artykuły - ZAKOŃCZONY
1

Za maltretowanie uznaje się (wg definicji światowej organizacji zdrowia) każde, zamierzone lub też nieintencjonalne działanie osoby dorosłej wobec dziecka, które ujemnie wpływa na jego rozwój psychiczny lub fizyczny. jest to wykroczenie poza pewną dotychczasową i normatywną interakcję z dzieckiem, mające na nie szkodliwy wpływ.

WYRÓŻNIA SIĘ CZTERY WYMIARY KRZYWDZENIA DZIECI:

  1. przemoc fizyczna – bicie, okaleczenia, oparzenia, potrząsanie. przemoc fizyczna pozostawia ślady: sińce, złamania, urazy
  2. wykorzystywanie seksualne – może ujawniać się w różnych formach np. siłowy kontakt między ofiarą i sprawcą
  3. przemoc emocjonalna – ignorowanie, szantażowanie, zbyt wygórowane wymagania, szantażowanie dziecka
  4. zaniedbywanie – niezaspakajanie podstawowych potrzeb dziecka: fizycznych, intelektualnych i psychicznych.

ROZPOZNANIE ZESPOŁU DZIECKA MALTRETOWANEGO:

Dzieci krzywdzone zachowują się na dwa charakterystyczne sposoby:

  1. Pierwszym z nich jest wycofanie. taki obraz zachowań zawiera najczęściej nadmierną uległość, bierność w podejmowaniu różnych aktywności, brak pewności siebie, niskie poczucie własnej wartości, trzymanie się dziecka z dala od grupy rówieśniczej lub/i od dorosłych.

  2. Drugi wydaje się być przeciwstawnym do pierwszego i zawiera głównie zachowania o charakterze opozycyjno-buntowniczym. dziecko takie prezentuje dużo zachowań agresywnych, zarówno w aspekcie fizycznym, jak i słownym, skierowanych do innych osób albo do siebie. jest często pobudzone ruchowo, wykazuje dużo aktywności ukierunkowanej na wchodzenie w konflikty, łamanie zasad, nieprzystosowywanie się do ogólnie przyjętych w danej grupie norm (np. niszczenie rzeczy).

  3. Kolejnym ważnym, szczególnie z punktu widzenia pracowników służby zdrowia, aspektem jest uskarżanie się dziecka na różne dolegliwości zdrowotne, które nie mają podłoża somatycznego, czyli objawy psychosomatyczne.

Celem interwencji podjętej przez personel medyczny jest przede wszystkim udzielenie wsparcia i ochrona dziecka poprzez stworzenie właściwych i skutecznych rozwiązań organizacyjnych.

Interwencja pielęgniarska polega na:

I. Procedura postępowania w sytuacji stwierdzenia krzywdzenia dziecka mówi, iż:
w sytuacji stwierdzenia krzywdzenia dziecka w czasie badania ambulatoryjnego lub szpitalnego pielęgniarka umieszcza w dokumentacji wewnętrznej (historii zdrowia i choroby) wpis o symptomach przemocy wobec dziecka oraz informacje uzyskane od dziecka i rodzica/opiekuna,

II. w przypadku wskazanym w pkt 1 pielęgniarka przekazuje uzyskaną informację przełożonemu (kierownikowi przychodni, ordynatorowi/oddziałowej),

III. przełożony składa wniosek o wgląd w sytuację rodziny do sądu rodzinnego i nieletnich i/lub zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa do prokuratury,

IV. w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka pielęgniarka wzywa policję,

V. zapewnienie poczucia bezpieczeństwa,

VI. stworzenie właściwych warunków wypoczynku: snu, zabawy i nauki,

VII. organizowanie wolnego czasu dziecka,

VIII. proponowanie dziecku różnych form aktywności,

IX. rozmowy z dzieckiem mające na celu uświadomienie mu jego wartości,

X. włączenie się w zorganizowanie dziecku pomocy socjalno – medycznej,
XI. w razie wątpliwości poradę i pomoc można uzyskać w ogólnopolskim pogotowiu dla ofiar przemocy w rodzinie „niebieska linia” bezpłatny telefon: 0 800 200 02.

XII. przeprowadzając wywiad, czy też nawiązując kontakt z rodziną, warto zwrócić uwagę na poszczególne elementy stanowiące ryzyko występowania krzywdzenia. odpowiednio szybko zauważone, mogą stać się dla pielęgniarki „żółtym” światłem i podstawą do dalszych działań, również w obszarze ochrony dziecka.

XIII. dużym potencjałem pielęgniarki rodzinnej we wstępnym diagnozowaniu przemocy jest możliwość zobaczenia funkcjonowania rodziny w sytuacji domowej, w gabinecie, w ciągu godziny, można ukryć wszystko, w domu jest to znacznie trudniejsze. zawsze wtedy, kiedy mamy niepokój o to, czy nasz pacjent jest dzieckiem krzywdzonym, powinniśmy reagować. Najgorszym rozwiązaniem jest w takiej sytuacji niezrobienie niczego. pracownicy różnych służb, w tym także pielęgniarki, zobowiązani są do podejmowania interwencji we wszystkich przypadkach przemocy wobec dzieci,

XIV. współpraca między służbami na rzecz przeciwdziałania krzywdzeniu najmłodszych ma głęboki sens. Pozwala ona podejmować skuteczniejsze działania interwencyjne, tym samym daje szansę wielu dzieciom na przerwanie pasma złych doświadczeń,

XV. wykorzystanie podstawowej wiedzy umożliwiającej rozpoznanie krzywdzenia oraz podjęcie koniecznej interwencji, która powoduje przerwanie ciągu przemocy, jest obowiązkiem każdego profesjonalisty.

PIŚMIENNICTWO:

  1. Bilikiewicz A., Pużyńsk S.i, Wciórka J., Rybakowski J.: Psychiatria… T. 2. Wrocław: Urban & Parner, 2003.

  2. Jaklewicz H.: Całościowe zaburzenia rozwojowe. W: Irena Namysłowska: Psychiatria dzieci i młodzieży. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2012.

  3. Maciarz A.: Trudne dzieciństwo i rodzicielstwo. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 2009.

  4. Obuchowska I.: Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży. Wybrane zagadnienia. W: Psychologia kliniczna. H. Sęk (red.). T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005.

  5. Obuchowska I: Dziecko niepełnosprawne w rodzinie. (red.). Warszawa: WSiP, 1999.

  6. Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J.: Psychiatria. Tom II: Psychiatria kliniczna. Wydanie II. Elsevier Urban & Partner, Wrocław, 2010.

  7. Wojciszke B. (2002). Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.