Zaśniad groniasty występuje z częstością mniej-więcej 1 na 1000 ciąż. Wszystkie typy zaśniadu groniastego powstają na skutek błędów, które pojawiły się w procesie wytwarzania gamet (komórki jajowej i plemników) lub podczas zapłodnienia.
Zaśniad groniasty całkowity – powstaje na skutek zapłodnienia pustej komórki jajowej (nie zawierającej materiału genetycznego) przez jeden lub dwa prawidłowe (haploidalne) plemniki. W obu tych przypadkach nie dochodzi do rozwoju zarodka.
Zaśniad groniasty częściowy – powstaje na skutek zapłodnienia prawidłowej (haploidalnej) komórki jajowej dwoma prawidłowymi (haploidalnymi) plemnikami lub jednym nieprawidłowym (diploidalnym). Powstały zarodek nie jest zdolny do życia i ginie po kilku tygodniach od zapłodnienia.
Zaśniad inwazyjny – to stan w którym zaśniad groniasty całkowity nacieka błonę mięśniową macicy lub jej naczynia krwionośne. Powoduje to powstanie tzw. zatorów trofoblastycznych - grupy komórek trofoblastu drogą układu krwionośnego są przenoszone do innych narządów i tkanek. Jednakże w przeciwieństwie do przerzutów nowotworowych nie rozwijają się tam i ulegają samoistnemu zanikowi (mogą jednak powodować powstawanie krwotoków). Innym powikłaniem nieleczonego zaśniadu inwazyjnego jest pęknięcie macicy na skutek osłabienia jej ściany i wywołany tym zagrażający życiu kobiety krwotok.
Objawy:
-krwawienie z dróg rodnych,
-zbyt szybko rosnąca macica,
-niewyczuwalne ruchy dziecka,
-brak tonów serca,
-nasilone wymioty,
-w usg obraz zamieci śnieżnej.
Rozpoznanie:
Stężenie BhCG - przy rozpoznaniu zaśniadu groniastego - zwykle jest bardzo wysokie (ponad 20 000 mjm./ml) - jest to hormon odzwierciedlający czynność łożyska - im większa jego masa, tym wyższe stężenie hormonu;
USG przezpochwowe i przezbrzuszne - w zależności od postaci choroby, obraz jest zróżnicowany ale zawsze przypomina kształtem grona owocowe. Obraz charakterystyczny, szczególnie w drugim trymestrze. W postaci całkowitej nie uwidacznia się płodu, a obrzęknięte kosmki, brak naczyń, liczne przestrzenie wypełnione płynem. Z kolei w zaśniadzie częściowym są obecne części ciała płodu ale nieprawidłowe, wraz z nieprawidłowymi kosmkami, naczyniami i przestrzeniami płynowymi. Tu także zwykle są także obecne prawidłowe struktury łożyska. Widok zaśniadu w USG przypomina „obraz zamieci śnieżnej”. Z kolei w badaniu transwaginalnym można uwidocznić torbiele tekaluteinowe w jajniku, które osiągają znaczne rozmiary pod wpływem substancji wydzielanych przez patologiczne kosmki - BhCG.
Badania te zwykle wykonuje się w połączeniu. Zestawienie wyników - podwyższonego stężenia BhCG z brakiem struktur płodowych, czynności serca płodu, licznymi obrzękniętymi kosmkami w obrębie macicy w USG pozwalają potwierdzić rozpoznanie zaśniadu groniastego.
Postępowanie
Ciąża zaśniadowa w większości przypadków ulega samoistnemu poronieniu. Kobieta wydala tkanki przypominające winogrono.
Jeśli poronienie nie występuje samoistnie, przeprowadza się zabieg łyżeczkowania macicy. Jest to bardzo ważne, gdyż nieleczony zaśniad groniasty może przekształcić się w raka kosmówki. Zdarza się, że łyżeczkowanie należy powtórzyć, gdyż zaśniad może się nie zatrzymać po pierwszym zabiegu. Gdy kobieta nie planuje więcej dzieci, lekarze proponują czasem usunięcie macicy.
Po wystąpieniu ciąży zaśniadowej kobieta nie powinna zachodzić w kolejną ciążę prze rok. Wcześniejsze zajście w ciążę może zakończyć się ponownym zaśniadem groniastym lub poronieniem. Zakończona bez komplikacji ciąża zaśniadowa nie przekreśla możliwości posiadania dzieci. Szanse na kolejną taką ciążę wynoszą tylko 1-2 procent.
Bibliografia
- Bręborowicz G., Ciąża wysokiego ryzyka, Poznań 2010;
- Bourne T., Condous G., Postępowanie w powikłaniach wczesnej ciąży – podręcznik, Warszawa 2007;
- Dębski R., Ginekologia kliniczna, Wrocław 2009.
