Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zdrowie to stan dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego, społecznego […] wyrażający zdolność do pełnienia ról społecznych, adaptacji do zmian środowiska i radzenia sobie z tymi zmianami.
Z przeglądu piśmiennictwa wynika, że palenie tytoniu jest uznane za jeden z największych czynników zagrożenia zdrowia całej populacji ludzkiej. Udowodniono, że nikotynizm wywiera negatywny wpływ na życie seksualne kobiet a wśród najczęściej wymienianych i opisywanych ujemnych następstw palenia czynnego i biernego w wieku prokreacyjnym znajdują się : zaburzenia układu hormonalnego kobiety, zaburzenia cyklu miesiączkowego, rozwój nowotworów narządów płciowych oraz wcześniejsze wystąpienie menopauzy.
Rak szyjki macicy jest drugim co do częstości występowania nowotworem u kobiet w wieku rozrodczym. Powstaje on w wyniku procesu nowotworzenia pod wpływem oddziaływania szkodliwych czynników upośledzających prawidłowy rozwój komórek, powodującymi ich przekształcenie w komórki nieprawidłowe .
Palenie jest niezależnym czynnikiem raka szyjki macicy, znacznie szybciej rozwija się u palaczek ponieważ metabolity i substancje toksyczne zawarte w dymie papierosowym gromadzą się w śluzie szyjkowym, uszkadzając DNA komórek nabłonka szyjki macicy prowadząc do nowotworzenia.
Nikotynizm zmniejsza odporność immunologiczną doprowadzając do częstego występowania stanów zapalnych pochwy głownie bakteryjnych wykazujących powinowactwo do nabłonka obecnego na szyjce macicy czego prawdopodobieństwo wystąpienia HPV jest znacznie większe i większa jest możliwość rozwoju nowotworów narządu rodnego.
Kobiety uzależnione od nikotyny średnio o dwa lata wcześniej wchodzą w okres przekwitania a objawy występujące podczas tego procesu cechują się gwałtowniejszym przebiegiem.
Pod wpływem obniżonego wytwarzania estrogenów zmniejsza się ilość kolagenu co prowadzi do obniżania się narządu rodnego, zmian zanikowych w obrębie błon śluzowych macicy i pochwy, wzrostu ph środowiska pochwy i w konsekwencji do zwiększenia ilości zakażeń.
Nikotyna uszkadza także układ endokrynny kobiety wyniku ciągłego przepływu przez podwzgórze krwi nasyconej karboksyhemoglobiną upośledzając wydzielanie hormonów głównie estrogenów redukujących popęd płciowy. Deficyt żeńskich hormonów płciowych wynika z oddziaływania nikotyny na aromatazę, która przyśpiesza metabolizm hormonów przez hydroksylację estradiolu manifestując się powstaniem metabolitów o znikomej aktywności estrogenowej a tym samym szybszym usuwaniem ich z układu krążenia. Poprzez zmniejszoną ilość żeńskich hormonów płciowych pod wpływem nikotyny estrogeny wykazują działanie antyestrogenowe redukując wydzielanie FSH i LH utrzymujących rozwój pęcherzyków Graffa będących naturalnym źródłem estrogenów.
Palenie tytoniu wpływa także na fizjologiczne zmiany hormonalne w ciąży. Zmniejsza stężenie estriolu będącego produktem płodu i łożyska pozwalającego na monitorowanie przebiegu ciąży oraz zespołów genetycznych takich jak zespół Downa i Edwardsa. Nikotyna obniża także wytwarzanie laktogenu łożyskowego zapewniającego dostateczną podaż składników odżywczych do płodu a jego niedostateczna ilość może spowodować niewydolność łożyska i zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu
Palenie tytoniu wpływa także na metabolizm gonadotropin regulujących procesy owulacji i zagnieżdżenia zapłodnionego embrionu, zaburza tworzenie ciałka żółtego odpowiedzialnego za produkcję progesteronu.
U kobiet palących znacznie częściej obserwuje się także zaburzenia cyklu miesiączkowego głównie nieregularne, bolesne , obfite miesiączki oraz znacznie częściej występuje zespół napięcia przedmiesiączkowego określany jako PMS.
W fazie folikularnej cyklu nikotyna i jej składniki zaburzają dojrzewanie komórki jajowej poprzez inaktywację aromatazy , enzymu biosyntezy estrogenów odpowiedzialnego za przekształcanie androgenów do estradiolu i estronu. Poprzez interakcje z wazopresyną nikotyna wywołuje skurcz naczyń osłonki wewnątrz pęcherzyka oraz zmniejszenie gonadotropin dla środowiska wewnątrzpęcherzykowego.
Składniki dymu tytoniowego wywołują we wnętrzu pęcherzyka janikowego stres oksydacyjny przyczyniający się do uszkodzenia cytoplazmy, upośledzenia dojrzewania i wytwarzania oocytów, zmniejszenia aktywności komórek ziarnistych otaczających komórkę jajową a tym samym puli pęcherzyków pierwotnych przez co zwiększa się ryzyko braku owulacji.
Nikotyna przyczynia się także do skrócenia fazy lutealnej u kobiet palących. Poprzez zmniejszone wydzielanie progesteronu w fazie lutealnej następuje zwiększenie folitropinyw momencie przejścia w fazę folikularną i srócenie fazy lutealnej cyklu miesiączkowego.
Piśmiennictwo
1.Sajdak S.; Witrak K i inn: Wpływ palenia tytoniu na zdrowie ginekologiczne kobiety. Przegląd Lekarski 2005, 62, (10) 1154-1158
2.Tutka P: Nikotyna a układ hormonalny kobiety . Polski Merkuriusz Lekarski 2001, 10 (60) 473-476
3.Sołtysiak E: Wpływ masy ciała i stosowanych używek na zaburzenia płodności u kobiet. Ginekologia Polska 2005,76 (12) 991-994
4.Florek E i inn: Wpływ dymu tytoniowego na poziom hormonów płciowych -model zwierzęcy. Przegląd Lekarski 2008 ,65 (10) 508-513
5. Radwan J.: Wpływ palenia tytoniu na płodność. Ginekologia Praktyczna 2000,8 (1) 34-36
6.Jagielska I. i inn:Palenie papierosów wśród kobiet zgłaszających się do Przyklinicznej Poradni dla kobiet. Nikotynizm a zaburzenia cyklu miesiączkowego. Przegląd Lekarski 2008, 65 (10), 420-423
7. Klimowska M.:Palenie tytoniu a niepłodność. Medycyna Praktyczna- Ginekologia i Położnictwo 2005, 5, 83-89
