Toksoplasmoza to antropozoonoza wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Zakażenie u ciężarnej lub płodu następuje po okresie inkubacji od 5-18 dni. Przebieg choroby jest często asymptomatyczny,a powiększenie węzłów chłonnych jedynym objawem.
Ryzyko transmisji dopłodowej wzrasta w zależności od czasu trwania ciąży:
I trymestr – 25%
II trymestr – 50%
III trymestr - 65%
Obraz kliniczny wrodzonej toxoplasmozy jest bardzo zróżnicowany. Najczęściej występują:
- hypotrofia
- małogłowie
- małopłytkowość
- hepato- i splenomegalia
W rzadkich przypadkach występuje triada SABINA-PINKERTONA:
- wodogłowie lub małogłowie,
- zapalenie siatkówki,
- zwapnienia śródmózgowe oraz opóźnienie rozwoju umysłowego i fizycznego dziecka.
Diagnostyka w okresie ciąży:
U ciężarnej:
- Zakażenie przebyte
- obecność przeciwciał IgG skierowanych przeciwko antygenom cytoplazmatycznym i błonowym T. gondii
- Zakażenie aktualne „świeże”:
- obecne swoiste p-ciała IgM w surowicy matki o wysokim mianie serokonwersji,
- znaczący wzrost (4-krotny) miana p-ciał IgG i IgM w surowicy matki, pobranej dwukrotnie w odstępnie 3-4 tygodni,
- obecne specyficzne p-ciała w klasie IgA i IgE
U płodu :
-badania USG
-ocena krwi płodu (kordocenteza)-- zarażenie płodu potwierdza obecność przeciwciał IgM, IgA lub IgE po 20 tygodniu ciąży,
-ocena materiału genetycznego (amniopunkcja)
Objawy ultrasonograficzne sugerujące toksoplazmozę wrodzoną:
-poszerzenie komór mózgu,
-małogłowie,
-zwapnienia wewnątrzczaszkowe lub wewnątrzwątrobowe,
-wodobrzusze,
-obrzęk płodu,
U noworodka:
-obecne swoiste p-ciała IgM, IgG i IgA w krwi pępowinowej,
-wykrycie pierwotniaków w łożysku przy użyciu techniki PCR
Objawy u noworodka sugerujące toksoplazmozę wrodzoną:
-wysypka,
-gorączka,
-wodogłowie,
-żółtaczka,
-wodobrzusze,
-zapalenie siatkówki i naczyniówki oka,
-napady drgawkowe,
-opóźnienie rozwoju psychoruchowego
Pomiędzy 10-20 tygodniem ciąży zarażenie u ciężarnej związane jest z największymi powikłaniami płodowymi!
Objawy kliniczne wrodzonej toksoplazmozy u noworodka mogą być widoczne przy urodzeniu, albo ujawniają się w okresie późniejszym!
Leczenie:
1.U kobiet z potwierdzonym pierwotnym zarażeniem w czasie ciąży, lekiem z wyboru jest spiramycyna (Rovamycyna) dawka 3 g (6-9 mln j)/24 godz. w 3 dawkach.
2. Leczenie w cyklach 3-tygodniowych z 2–tygodniową przerwą, aż do porodu.
3. U ciężarnych w II i III trymestrze można stosować również Fansidar p.o. w dawkach 2 tabl. na tydzień, w czasie kolacji przez 6-8 tygodni.
4. Należy uzupełnić kwas foliowy i kontrolować morfologię krwi!!
