Przytulenie do nagiej piersi mamy to nie tylko powitanie na świecie nowonarodzonego dziecka, niesie za sobą wiele ogromnie ważnych korzyści dla dziecka i jego rodziców. Kangurowaniem nazywamy standaryzowany system opieki oparty na określonych protokołach polegający na bezpośrednim kontakcie ciała noworodka z ciałem matki „skórą do skóry” (skin to skin, STS).
Głównym elementem tej metody jest zapewnienie bezpośredniego kontaktu pomiędzy noworodkiem a matką lub ojcem, ewentualnie osobą desygnowaną przez rodziców dziecka. Preferowaną pozycją noworodka jest pozycja kangura czyli pionowa lub półpionowa na klatce piersiowej matki w okolicy jej piersi. Główka jest wyprostowana
i zwrócona w bok (nie należy przesadnie jej odchylać bądź przyginać do klatki piersiowej). Należy zabezpieczyć drożność górnych dróg oddechowych przez odpowiednie ułożenie dziecka, aby zapobiec obstrukcyjnemu bezdechowi. Dziecko powinno przylegać częścią swojego ciała do skóry matki i przebywać pod jej ubraniem. Do utrzymania prawidłowej pozycji można posługiwać się różnymi przedmiotami, na przykład elastycznymi opaskami. Dla zabezpieczenia przed utratą ciepła dziecko może mieć założoną czapeczkę oraz pieluszkę. W czasie stosowania tej metody warto zainicjować karmienie piersią.
Metodę tę powinno zastosować się możliwie jak najszybciej po porodzie przez co najmniej 30 minut, które w miarę możliwości powinny zostać przedłużone do 2 godzin. Przy dostępnym wsparciu powinno być kontynuowane przez całą dobę, aż do momentu, gdy noworodek jest stabilny i nie potrzebuje ścisłego kontaktu w celu utrzymania prawidłowej temperatury. W przypadku noworodków z niską masą urodzeniową lub niestabilnych preferuje się tzw. kangurowanie przerywane, czyli powtarzający krótki kontakt z dzieckiem przez krótki okres czasu, przedłużany stopniowo aż do osiągnięcia kangurowania ciągłego. Zaleca się, aby czas trwania pojedynczej sesji trwał co najmniej godzinę. Podczas takiego rozwiązania noworodka i matki nie traktuje się oddzielnie, lecz razem jako jednolity byt matka-dziecko, który stanowi przedłużenie jedności, która występuje tym razem w warunkach pozamacicznych.
Kangurowanie może zostać wykorzystane w celu ogrzania noworodka, poprawy stabilizacji parametrów fizjologicznych i snu, zapewnienia poczucia komfortu oraz redukcji bólu, który związany jest z zabiegami medycznymi. Celem wykorzystania tej metody nie jest jednak tylko poprawa stanu noworodka, ale również wsparcie młodej mamy, rodziców bądź opiekunów dziecka oraz pomoc w rozwijaniu umiejętności opieki nad nim. Proces ten powinien być utrzymywany po wypisie ze szpitala w warunkach domowych, ponieważ wzmacnia więzi między dzieckiem a rodzinom. W tym celu wszystkim kobietom i ich rodzinom należy udzielić koniecznych informacji na temat korzystnego wpływu kangurowania oraz zasad jego stosowania.
Kontakt między matką a dzieckiem, zwłaszcza w początkowym okresie życia ma niezwykle korzystny wpływ na nowonarodzone dzieci a w szczególności te urodzone przedwcześnie:
- Poprawiają się parametry fizjologiczne (częstość oddechów, utlenowanie krwi, poziom glukozy) a także termoregulacja. Podtrzymywanie w ten sposób prawidłowej temperatury porównywane jest do umieszczenia dziecka w inkubatorze.
- Podczas kontaktu skóra do skóry obniża się ból u dzieci, które poddawane są bolesnym procedurom medycznym. Redukuje się również stres związany z porodem oraz bodźcami zewnętrznymi. Poprawia jakość snu, ułatwia zasypianie i przechodzenie w fazę snu głębokiego, który daje dziecku odpoczynek. Cykle sen-czuwanie są bardziej zorganizowane co wpływa na stabilizację stanu noworodka. Pojawia się ponadto prawidłowa kolonizacja skóry dziecka florą fizjologiczną matki, co zmniejsza ryzyko wystąpienia infekcji.
- Dostęp do pokarmu naturalnego jest szybki i łatwy co wpływa na prawidłową inicjację laktacji oraz przedłuża okres efektywnego i wyłącznego karmienia piersią. Noworodek szybciej nabywa umiejętność prawidłowego ssania. Karmienie staje się więc przeżyciem przyjemnym, które wpływa na wzrost poczucia bezpieczeństwa. Zapobiega doznaniu przez matkę bezradności i lęku separacyjnego.
- Kangurowanie wzmacnia więź między matką a dzieckiem, podnosi kompetencje społeczne i długookresowe relacje w rodzinie. Dzięki możliwości kangurowania dziecka przez ojca, promuje się jego rolę w delikatnej opiece nad noworodkiem. Rodzice ponadto szybciej i precyzyjniej odbierają sygnały płynące ze strony noworodka. Korzyści płynące ze stosowania tej metody w oczywisty sposób skracają okres pobytu w szpitalu i ułatwiają szybki wypis dziecka do domu.
- Korzyści dla obojga rodziców są równie znaczne. Interakcje między nimi
a dzieckiem są bardziej pozytywne i trwalsze. Im dziecko jest bardziej przywiązane do rodziców tym bezpieczniej czuje się w ich otoczeniu. W rodzicach wzmaga się gotowość
i pewność w kwestii opieki na dzieckiem. Występuje wysoki poziom reakcji werbalnej,
a rodzice szybciej reagują jego płacz. U matek dzięki bodźcom hormonalnym zwiększona jest produkcja pokarmu. Obniża się również częstość występowania epizodów matczynej depresji poporodowej.
Bibliografia:
moja własna praca licencjacka nt. “Opieka okołoporodowe we współczesnym położnictwie”
Stodolak A., Fuglewicz A.: Kontakt skóra do skóry i kangurowanie noworodków – chwilowa moda czy naukowo udowodniona metoda? Perinatol. Neonatol. Ginekol. 2012; 1: 19-25.
Bajek A., Marcinkowski T. J., Rzempowska J., Gawłowicz K.: Kangurowanie – zalecany pierwszy bezpośredni kontakt ciała noworodka z ciałem matki. Hygeia Public Health 2014; 3: 417-420.
