Czym jest zespół wypalenia zawodowego?
Objawy zespołu wypalenia odnosić się mogą do emocjonalnych, motywacyjnych oraz poznawczych i fizycznych aspektów życia człowieka. Zespół ten charakteryzuje się głównie wyczerpaniem, któremu towarzyszy dyskomfort psychiczny i fizyczny. Pojawia się poczucie zmniejszonej aktywności i skuteczności w pracy, obniżona zostaje samoocena oraz motywacja do pracy. Zespół wypalenia jest procesem powstającym w wyniku nieumiejętnego radzenia sobie z obciążeniami występującymi w pracy. Termin wypalenie zawodowe (burn-out) po raz pierwszy zostało opisane przez Freudenbergera (1974). Podkreślał on negatywne konsekwencje zaburzeń stanu psychicznego i fizycznego dla życia zawodowego i prywatnego. Inni badacze tego zjawiska – Emner (1982) opisywał negatywne uczucia dotyczące pracy.
Wypalenie jest procesem, który rozwija się przez pewien czas a objawy są następujące:
Zmniejszona motywacja do pracy, brak satysfakcji z pracy, z której uprzednio czerpało się satysfakcję
Zmniejszona motywacja do działania
Utrata troski o osoby, na rzecz, których się pracuje
Dystansowanie się wobec pacjentów i występowanie negatywnych emocji w stosunku do pacjentów
Przenoszenie spraw zawodowych na terytorium prywatne
Wzrost dystansu do współpracowników
Uczucie napięcia, niezadowolenia i frustracji
Kłopoty zdrowotne.
Na zespół wypalenia zawodowego składa się:
Wyczerpanie emocjonalne – przemęczenie, rozdrażnienie, zniechęcenie
Depersonalizacja
Obniżenie poczucia własnej wartości, obniżanie swoich umiejętności
Odczuwanie braku pomocy i wsparcia ze strony innych osób
STRES I WYPALENIE W PRACY Z CHORYMI
Leczenie, rehabilitacja i opieka nad pacjentami przewlekle chorymi, stanowi znaczne obciążenie stresem. Stres ten wynika z samej roli zawodowej, która wymaga bliskiego, zaangażowanego kontaktu z ludzkim cierpieniem, niezadowoleniem, wiąże się z zagrożeniem i trudnościami w osiąganiu sukcesów leczniczych. Do tych naturalnych obciążeń zawodowych często dołączają się błędy organizacyjne w opiece medycznej, trudne warunki pracy, niskie zarobki i niski status zawodowy.
Istotną rolę w rozwoju wypalenia u położnej/pielęgniarek odgrywa zakres obowiązków i możliwość podejmowania decyzji. Wypalenie wzrasta w miarę narastania zadań przypadających na położną/pielęgniarkę i w miarę obniżania się możliwość sprawowania kontroli nad sytuacją. Nadmiar obowiązków i niemożność podejmowania decyzji powodowały wzrost objawów wypalenia, zwłaszcza emocjonalnego wyczerpania i następnie depersonalizowania. Ważną rolę w tym procesie odgrywają także informacje zwrotne od pacjentów.
Zapobieganie wypaleniu w pracy z pacjentkami
Prowadzenie edukacji w zakresie stresu i wypalenia zawodowego.
Wsparcie informacjami i ćwiczeniami o realnych i praktycznych możliwościach zapobiegania wypalaniu się.
Dążenie do zmniejszenia obciążenia stresowego i wszystkich tych czynników, które podwyższają ryzyko uszkadzającego działania przewlekłego stresu.
Próba zmiany oceny stresorów, zmniejszenie ocen w kategoriach poczucia zagrożenia, zwiększenie ocen typu wyzwanie, które dzięki poczuciu kontroli otoczenia i samokontroli można podjąć i skutecznie sobie radzić, stosując różnorodne i trafne strategie zaradcze.
Podejście pozytywne do problematyki stresu i wypalenia, opiera się przede wszystkim na rozwoju kompetencji zawodowych i zaradczych, dzięki którym powstaje poczucie własnej skuteczności, a to poczucie przeciwdziała wprost emocjonalnemu wyczerpaniu.
Poczucie autonomii i zdolności decyzji oraz bezpiecznego korzystania ze wsparcia społecznego.
Bibliografia:
1.Maslach, Ch. (2004). Wypalenie – w perspektywie wielowymiarowej. W: H. Sęk (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie (s. 13-31). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
2. Sęk, H. (red.). (2004). Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
