W ciągu kilkudziesięciu lat poród z wydarzenia intymnego stał się zdarzeniem medycznym, podlegający stałej kontroli i procedurom medycznym. Kobieta rodząca została zepchnięta na dalszy plan, a jej rola podczas porodu sprowadzona do biernego uczestnictwa, poddawanego różnym działaniom i procedurom medycznym [1].
Aby zmienić podejście do porodu wykonano wieki wysiłek, a w Polsce pierwsze zmiany na rzecz humanizacji porodu były możliwe dzięki Stowarzyszeniu na Rzecz Naturalnego Rodzenia i Karmienia, które założono w 1987 r. Aktualnie polskie położnictwo zmieniają: Fundacja „Rodzić po ludzku” i stowarzyszenie „Dobrze urodzeni”. Wymienione instytucje walczą o godne traktowanie kobiety rodzącej oraz o mniejszy stopień medykalizacji porodu [2].
Coraz większa liczba Polek wyraża chęć, aby ich poród odbył się w domu w znanym im otoczeniu bliskich i rodziny w asyście doświadczonej i miłej położnej. Szpital niezmiennie kojarzy się negatywnie i wywołuje niepokój u ludzi, którzy mają się w nim znaleźć, ponieważ są zdani na personel medyczny, który przeprowadza różne procedury medyczne. Decyzja o wyborze porodu w domu uzależniona jest od wielu różnych czynników, ale niezaprzeczalny jest fakt, że kobieta musi być pewna i przekonana, że jej wybór jest bezpieczny dla niej jak i dla jej dziecka.
Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej wskazuje, że położna jest osobą mającą status niezależności zawodowej, posiada wykształcenie na poziomie najczęściej akademickim (ma odpowiednią wiedzę, umiejętności oraz kompetencje społeczne) do samodzielnego sprawowania opieki nad kobietą w ciąży fizjologicznej, do przyjmowania porodu siłami natury wraz z nacięciem i szyciem krocza oraz do opieki nad matką i noworodkiem w okresie poporodowym. Może również samodzielnie udzielać określonych świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych i rehabilitacyjnych [3].
Położna może prowadzić ciążę fizjologiczną, a wszelkie niefizjologiczne objawy są podstawą do konsultacji z lekarzem i jeżeli zajdzie taka potrzeba to przekazanie pacjentki pod opiekę lekarza. Ciężarna która zdecyduje się na prowadzenie ciąży przez położną, ma pewność ciągłości opieki, ponieważ dana położna prowadzi ciążę, odbiera poród i również może konsultować pacjentkę podczas wizyt patronażowych w okresie połogu [4]. Dla bezpieczeństwa porodu domowego ważne jest spełnienie następujących warunków:
• Ciąża niskiego ryzyka u zdrowiej matki,
• Świadoma decyzja matki dotycząca miejsca porodu,
• Asysta doświadczonej, dobrze przygotowanej położnej,
• W razie potrzeby zapewniony szybki transport do szpitala.
Na podstawie prowadzonych badań, porównujących bezpieczeństwo porodów w domu i w szpitalu, wykazano, że spełnienie powyższych kryteriów klasyfikuje poród w domu na co najmniej równie bezpieczny jak w szpitalu. W przypadku porodów w domu położna z założenia nie ingeruje w naturalny przebieg porodu. Prawdopodobieństwo wystąpienia wielu powikłań, które są związanie z procedurami medycznymi np. podanie kroplówek rozkurczowych lub naskurczowych znacznie zmniejsza się [5]. Do zalet porodu domowego należą:
• Zachowanie fizjologii porodu w większym stopniu,
• Obecność rodziny bądź najbliższych przyjaciół, którzy mogą pozytywie wpływać na stan psychiczny rodzącej,
• Możliwość stałego kontaktu noworodka z matką,
• Zmniejszenie kosztów porodu,
• Izolacja noworodka i jego matki od środowiska szpitalnego, w którym może dojść do zakażenia szpitalnego,
• Zmniejszenie odczucia strachu i lęku u rodzącej, a także ograniczenie wykonywania zbędnych interwencji medycznych.
Ważne jest, aby każda kobieta decydująca się na poród w warunkach domowych zdawała sobie sprawę z dodatkowego ryzyka, które wynika z niedostatecznego wyposażenia i niepełnego zespołu terapeutycznego, który w dobrze prosperującym szpitalu znajduje się zawsze. Oprócz tego pacjentka musi zdawać sobie sprawę z pozytywnych i negatywnych aspektów porodu w domu i podjąć świadomą decyzję, ponieważ krytyczne sytuacje podczas porodu zdarzają się nawet przy ciążach w pełni prawidłowych. Aby zminimalizować negatywne skutki porodów w domu stworzono ujednoliconą dokumentację, standardy postępowania oraz zasady kwalifikacji ciężarnych do porodu pozaszpitalnego [6].
W związku ze zwiększającą się liczbą rodziców, którzy decydują się urodzić samodzielnie, bez wsparcia osób fachowych, położne należące do stowarzyszenia Niezależna Inicjatywa Rodziców i Położnych „Dobrze urodzeni” złożyły oświadczenie dotyczące porodów bez asysty, w którym przedstawiono stanowczą opinię stowarzyszenia na temat wyżej wymienionych działań [7].
Piśmiennictwo:
- Dziedzic M., Matuszyk D., Prażmowska B. Poród domowy w opinii położnych. Problemy pielęgniarstwa 2011; 19 (2): 153-161
- Czajkowska M., Poród w warunkach pozaszpitalnych. Forum Położnictwa i Ginekologii 2017; 36: 25
- Ustawa z dnia 15 lipca 2011r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. 2011 nr 174 poz. 1039)
- Iwanowicz-Palus G. Alternatywne metody opieki okołoporodowiej. Wyd. Lek. PZWL, Warszawa 2012
- de Jonge A. van der Goes B. Ravelli A. i wsp. Perinatal mortality and morbidity in a nationwide cohort of 529 688 low- risk planned home and hospital births. BJOG 2009; 116 (9): 1177-1184
- Karzel K. Poród w domu. Publikacja oryginalna dostępna na stronie www.rodzicpoludzku.pl/Poród-w-domu. Dostęp 30.11.2017 r.
- Kwalifikacje do porodu domowego – Dobrze Urodzeni. Publikacja oryginalna dostępna na stronie: Kwalifikacje do porodu domowego - Dobrze Urodzeni. Dostęp 30.11.2017 r.
