Przyczynami wystąpienia nagłego stanu zagrożenia życia/zatrzymania krążenia u kobiet w ciąży są:
- zaostrzenia chorób przewlekłych,
- urazy/wypadki,
- zmiany związane z przebiegiem ciąży,
- powikłania ciąży,
- nagłe zachorowanie.
W związku ze zmianami fizjologiczno – anatomicznymi jakie zachodzą u kobiet w ciąży wskazana jest modyfikacja czynności prowadzenia akcji reanimacyjnej.
Wiedza oraz dokładna znajomość medyków na temat algorytmu udzielania pomocy kobietom ciężarnym umożliwia przeprowadzenie akcji reanimacyjnej na wysokim poziomie.
Przyczyny zatrzymania krążenia u kobiet w ciąży:
- ciąża ektopowa (pozamaciczna),
- zmiany zatorowo-zakrzepowe,
- nadciśnienie tętnicze indukowane ciążą,
- rzucawka,
- zespół HELLP,
- krwawienia okołoporodowe,
- zator płynem owodniowym,
- zakażenia/sepsa,
- zatrucia środkami chemicznymi, lekami,
- choroby serca,
- wstrząs anafilaktyczny,
- depresja prowadząca do popełnienia samobójstwa,
- urazy/wypadki.
W przypadku, w którym dojdzie do zatrzymania krążenia u kobiety ciężarnej lekarze powinni posiadać wiedzę o zmianach anatomiczno - fizjologicznych i modyfikacjach podczas prowadzenia resuscytacji.
Gdy stwierdzimy obecność oddechu, ciężarną układamy w pozycji bocznej bezpiecznej.
Jeśli nie stwierdzimy oddechu wdrażamy czynność reanimacyjną.
Jeżeli do zatrzymania krążenia dojdzie przed 24. tygodniem ciąży, wtedy gdy płód nie jest zdolny do przeżycia poza łonem matki ratowana jest w pierwszej kolejności matka. W tym okresie ciąży efektywna reanimacja może uratować życie płodu. Po 24. tygodniu ciąży, podczas akcji reanimacyjnej należy uwzględnić płód, który potencjalnie jest zdolny do przeżycia.
Intubacja ciężarnej praktycznie nie wymaga modyfikacja, jednak trzeba mieć na uwadze, że wentylacja przez rurkę inkubacyjną zapewnia efektywniejszą wymianę gazową niż przez maskę twarzową z workiem samorozprężalnym. Związane jest to z fizjologicznie podwyższonym ciśnieniem wewnątrz jamy brzusznej.
Przeprowadzenie zewnętrznego masażu serca oraz wspomaganie oddechu należy przeprowadzić nieco inaczej. Należy zmienić usytuowanie macicy celem umożliwienia swobodnego przepływu krwi przez aortę oraz żyłę główną dolną. Macicę przemieszcza się na lewą stronę w kierunku głowy. Praktykuje się także podłożenie pod prawym bokiem i biodrem poduszki, czy koca.
Nie ma żadnych przeciwwskazań do użycia prądu – defibrylatora w okresie ciąży. Leki także nie wpływają teratogennie. Jednak należy zachować ostrożność w podaży leków obkurczających naczynia krwionośne tj. adrenalina i dopamina. Mogą spowodować skurcze macicy.
Gdy akcja reanimacyjna nie przynosi zamierzonych skutków lekarz powinien rozważyć decyzję o jak najszybszym ukończeniu ciąży. Reanimację należy kontynuować podczas i po porodzie, aby zwiększyć szansę przeżycia matki. Jak donosi literatura medyczna, poród dziecka wpływa pozytywnie na hemodynamikę krążenia kobiety, czego skutkiem może być powrót krążenia.
Pięć minut, to najlepszy czas, od nagłego zatrzymania krążenia u matki, w którym lekarz powinien wykonać ciecie cesarskie. Rozwiązanie ciąży zwalnia ucisk żyły głównej dolnej powodując zwiększenie szansy skutecznej resuscytacji matki. Cięcie cesarskie ułatwi dostęp do noworodka, a ponadto umożliwi podjęcie działań resuscytacyjnych
oddzielnie u noworodka i u matki.
PIŚMIENNICTWO:
-
Europejska Rada Resuscytacji. Specjalistyczne zabiegi resuscytacyjne. Red. Andres J. Krakow: PANDIT, 2006, 164-167
-
Benubi Guy I.: Stany naglące w położnictwie i ginekologii, Warszawa 1997, 92-95
-
Skowroński R. Podstawowe i zaawansowane zabiegi resuscytacyjne u dorosłych. W: Pierwsza pomoc i reanimacja krążeniowo-oddechowa. Red. Wujtewicz M, Kwiecińska B. Gdańsk: Akademia Medyczna w Gdańsku, 2005, 40-55
-
Strange G, Ahrens W, Toepper W, [et al.]. Medycyna ratunkowa wieku dziecięcego. Red. Jakubaszko J. Wrocław: Urban&Partner, 2003, 1-61
-
Larsen R. Położnictwo. Anestezjologia. Red. Kubler A. Wrocław: Urban&Partner, 2003, 982-1060
-
Jakubaszko J. Medycyna ratunkowa. Nagłe zagrożenia pochodzenia wewnętrznego. Wrocław: Wydawnictwo Górnicki, 2003, 2,15-63
