Zgodnie z definicją WHO osobą niepełnosprawną nazywamy osobę, u której istotne uszkodzenia i obniżenie sprawności funkcjonowania organizmu powodują uniemożliwienie, utrudnienia bądź ograniczenie sprawnego funkcjonowania w społeczeństwie. Pod uwagę należy wziąć takie czynniki jak płeć, wie oraz inne czynniki zewnętrzne.
Osoby niepełnosprawne można spotkać w różnych dziedzinach życia zawodowego oraz społecznego. Uczestniczą one aktywnie w życiu społecznym. W związku z ich chęcią życia jak zdrowe osoby, często podejmują decyzję dotyczące życia rodzinnego i prokreacyjnego.
Do definicja upośledzenia umysłowego należy bardzo szeroka skala. Ma to związek z bardzo dużym zróżnicowaniem stopni upośledzenia, do których zaliczają się zaburzenia sprawności motoryczne, zaburzenia somatyczne oraz zachowania, motywacji, uwagi, pamięci, myślenia, a także emocjonalności.
Rola położnej w opiece nad pacjentką niepełnosprawną intelektualnie:
-Edukacja seksualna:
*celem rozpoczęcia pracy z pacjentką, należy określić stopień upośledzenia umysłowego
*bardzo ważne, aby osoby o przybliżonym poziomie rozwoju umysłowego, znalazły się w jednej grupie nauczania, nie należy sugerować się wiekiem pacjentki, gdyż jej wiek seksualny nie może wyprzedzić wieku społecznego i umysłowego.
*W przypadku osób o lekki stopniu upośledzenia umysłowego może dochodzić do stosunku płciowego, w przypadku osób z umiarkowanym i głębokim upośledzeniem możliwość stosunków płciowych jest prawie wykluczona
*Osoby z upośledzeniem umysłowym zazwyczaj pozostają na poziomie wieku 8-9 lat, co najczęściej odpowiada, że ich zachowanie polegać będzie na trzymaniu się za ręce, pocałunkach, nie będą myślały o stosunku płciowym.
*Należy podejść indywidualnie do każdej osoby z niepełnosprawnością intelektualną
-Dojrzewanie płciowe
*Osoby z niepełnosprawnością intelektualną dojrzewają zgodnie z rzeczywistym wiekiem. Ma to znaczenie na poziomie zaspokojenia potrzeby biologicznej zgodnej z wiekiem rzeczywistej. W związku z tym często należy nauczyć masturbacji, a czasami nawet wyręczać osoby z niepełnosprawnością intelektualną, gdyż wiąże się to z frustracją, a nawet agresją takiej osoby. Należy uświadomić opiekunów, gdyż niezaspokojenie potrzeby seksualnej może doprowadzić do wykorzystania seksualnego, co może mieć skutek niechcianej ciąży, a także choroby przenoszonej drogą płciową.
Ciąża u kobiety niepełnosprawnej umysłowo
-są zazwyczaj ciążami nieplanowanymi
-kobieta z reguły nie zdaje sobie sprawy, że jest w ciąży, a także kto jest ojcem dziecka
-ważne aby w trakcie opieki sprawowanej nad kobietą lekarz, ani położna nie zraziły pacjentki do siebie
-warto zachęcić ciężarną do zajęć edukacyjnych, dobrym pomysłem może okazać się indywidualne zajęcia edukacyjne
-należy używać zrozumiałego jezyka
-trzeba upewnić się, jak wygląda pomoc rodziny, czy sytuacja socjalno-ekonomiczna jest wystarczająca, jeżeli nie, należy skierować pracownika socjalnego
Poród:
-warto zachęcić osobę towarzyszącą do uczestnictwa w porodzie, aby pacjentka przeżyła mniejszy stres
-należy używać prostego i zrozumiałego pacjentce języka
-w przypadku braku przeciwwskazań należy zaproponować metody łagodzenia bólu porodowego, ponieważ ból może spowodować problemy ze współpracą
-ważny jest kontakt matki z dzieckiem po porodzie, oczywiście należy zwrócić szczególną uwagę i doglądać pielęgnacji
Piśmiennictwo:
Doroszewska J. : Pedagogika specjalna, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź, 1989r.
International Classyfication of Impairments, Disabilities and Handicaps (1980). WHO, Geneve
R.Kościelak: Psychologia kliniczna, Skrypt Uniwersytetu Gdańskiego. Gdańsk 1987
Mazurkiewicz B., Dmoch-Gajzlerska E., „Opieka położnicza nad pacjentkami niepełnosprawnymi”, PZWL, Warszawa, 2012
