W sali porodowej:
-dokonanie oznakowania noworodka tasiemkami identyfikacyjnymi z danymi, które zostaną potwierdzone przez mamę
-zaciśnięcie i przecięcie pępowiny (po ustaniu jej tętnienia)
-ocena APGAR noworodka, powinna ona się odbyć na brzuchu mamy
-nadzorowanie pierwszego karmienia piersią
-zapewnienie nieprzerwanego 2 godzinnego kontaktu skóra do skóry, po którym noworodek jest ważony i mierzony
Procedury wykonywane ze zdrowym noworodkiem:
-Profilaktyka odrzężączkowego zakażenia przedniego odcinka oka. Polega na zakropieniu oczu 1 % roztwórem azotanu srebra.
-Profilaktyka krwawienia wywołanego niedoborem witaminy K. Zgodnie z wytycznymi ESPHAGEN w pierwszych 6 godzinach życia noworodkowi należy podać 1 mg witaminy K domięśniowo (ta droga podania uznana jest za najbardziej skuteczną), nie ma potrzeby dalszej suplementacji w okresie noworodkowo- niemowlęcym. Wytyczne dopuszczają także schemat doustny 3x 2mg (po urodzeniu, w 4-6 dobie życia oraz w 4-6 tygodniu życia, a także doustny 2 mg po urodzeniu ,a następnie co tydzień 1 mg co 3 miesiące.
-suplementacja witaminy D-400 IU/dobę od pierwszych dni życia niezależnie od sposobu karmienia.
-Szczepienia noworodka zgodnie z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych
gruźlica BCG, dzięki szczepieniu w pierwszych dobach życia przeciwko BCG zmniejsza się ryzyko zachorowania na gruźlicę o ciężkim przebiegu wśród dzieci, pod postacią rozsianą, gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub zgonu w związku z przebiegiem gruźlicy. Do przeciwwskazań podania szczepionki należą niedobory odporności, a także masa ciała noworodka poniżej 2 kg.
WZW B -Wirusowe zapalenie wątroby typu B jest jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych człowieka. Źródła zakażenia to: kontakt z zakażoną krwią, kontakty seksualne z zakażonymi oraz zakażenie noworodka od matki w trakcie porodu. Zakaźność wirusa HBV jest 100 razy większa jak wirusa HIV.
Badania noworodka:
1.Program Powszechnych Przesiewowych Badań Słuchu u Noworodków . Badanie polega na sprawdzeniu uszkodzeń narządu słuchu oraz analizy czynników, które predysponują do wystąpienia uszkodzenia słuchu.
2.Przesiewowe badanie w kierunku wad serca (test pulsoksymetryczny). Wykonuje się je w celu wczesnego wykrycia krytycznych, niedających objawów wad serca. W celu przeprowadzenia badania należy między 2 a 24 godziną życia mierzyć saturację na prawej nóżce dziecka przez 2-3 minuty. Wyniki saturacji ≤95% jest wskazaniem do wykonania badania echokardiograficznego w trybie pilnym.
3.Przesiewowe badanie noworodka w kierunku chorób metabolicznych:wrodzonej niedoczynności tarczycy, mukowiscydozy, fenyloketonurii oraz 20 innych rzadkich wad metabolicznych. Badanie to polega na pobraniu krwi włośniczkowej poprzez nakłucie pięty noworodka na specjalną bibułkę testową. Badanie można wykonać najwcześniej w 73 godzinie życia.
4.Badanie przesiewowe stawów biodrowych u noworodków i niemowląt: podczas obchodów pediatra zbiera wywiad z rodzicem, przy badaniu oceniana jest symetria kończyn dolnych, obecność ewentualnego przymusowego ustawienia kończyny.
Objaw Barlowa- próba wywołania podwichnięcia bądź zwichnięcia stawu. Kończyny dolne zgięte są w stawach biodrowych pod kątem 90 stopni. Kolano zostaje objęte między kciukiem, a pozostałymi palcami rąk. Ręka osoby badającej wywiera nacisk na udo, usiłując “wyprowadzić” głowę kości udowej z panewki. Wyczuwalny jest przeskok.
Objaw Ortolaniego- polega na wywołaniu repozycji podwichniętego, bądź zwichniętego stawu do panewki. Chwyt kończyny należy wykonać jak do badania objawu Barlowa, następnie wykonuje się ruch odwodzenia i następuje ocena czy głowa kości udowej wykonuje efekt przeskakiwania.
Badanie USG stawu biodrowego wykonywane jest ok 6-8 tygodnia życia dziecka.
Bibliografia:
1.Jerzy Szczapa, Irena Wojsyk-Banaszak, Zakażenia w okresie noworodkowym [w:] Anna Dobrzańska, Józef Ryżko (red.), Pediatria. Podręcznik do Lekarskiego Egzaminu Końcowego i Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego., wyd. II wydanie, Edra Urban & Partner, 2014, s. 181, ISBN 978-83-7609-855-5.
2.Justyna Czech-Kowalska, Profilaktyka krwawienia z niedoboru witaminy K u noworodków i niemowląt urodzonych o czasie, Studium przypadków 8 czerwca 2018 NR 13 (Luty 2017)
3.KOMUNIKAT GŁÓWNEGO INSPEKTORA SANITARNEGO z dnia 25 października 2018 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2019
4.Błaż W.: Ocena przydatności i wiarygodności nieinwazyjnych badań diagnostycznych układu krążenia we wczesnej diagnostyce wad wrodzonych serca u noworodków. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych. Warszawa, IP-CZD, 2011
5.Szymon Pietrzak, Jarosław Czubak,Jak się wykonuje badanie przesiewowe stawów biodrowych u noworodków i niemowląt,Pediatr Dypl. 2012;16(6):42-45
