Według definicji WHO naturalne metody planowania rodziny ,obejmują metody planowania bądź nieplanowania ciąży polegającej na obserwacji naturalnie występujących objawów i oznak faz płodności oraz niepłodności w cyklu miesiączkowym , bez podejmowania współżycia w okresie płodnym , jeżeli ciąża nie jest planowana.
Naturalne metody planowania rodziny opierają się o wiedze z zakresu funkcjonowania układu podwzgórze-przysadka –jajnik. Zmiany stężeń hormonów w cyklu miesięcznym powodują pojawienie się objawów charakterystycznych sugerujących płodność . Zaliczamy do nich :
• Zmiany temperatury ciała
• Zmiany w wyglądzie i konsystencji śluzu szyjkowego
• Zmiany położenia, konsystencji oraz stopnia rozwarcia ujścia zewnętrznego szyjki macic
Wśród metod naturalnego planowania rodziny wyróżniamy:
-
Metodę termiczną:
Opiera się ona na obserwacji podstawowej temperatury ciała(PTC) mierzonej w pochwie , odbytnicy bądź jamie ustnej codziennie rano bezpośrednio po przebudzeniu się.
Twórcy tej metody uważają ,że o owulacji świadczy wyższa temperatura ciała w ciągu 3 dni z porównaniu z 6 dniami wcześniejszymi.
Koniec fazy płodnej uważa się 4 dnia rano fazy temperatury podwyższonej.
Obserwowany wzrost temperatury ciała jest niewielki i wynosi zazwyczaj 02-0,6˚C .
Wskaźnik Pearla wynosi 0,8-3. -
Metoda owulacyjna Billingsów:
Metoda ta opiera się na obserwacji śluzu szyjkowego.
Twórcy wyróżnili dwa rodzaje śluzu :
-śluz estrogeny ,który jest charakterystyczny dla okresu około owulacyjnego. Śluz w tym okresie jest śliski , przezroczysty , ciągliwy przypomina konsystencją i wyglądem białko jajka kurzego. Ten rodzaj śluzu sugeruje dni płodne.
-śluz gestagenny ,który pojawia się po owulacji. Śluz ten jest gęsty, lepki
Stosując tę metodę istotne jest ustalenie kiedy ilość śluzu osiąga szczyt , jednak można to zrobić kiedy ilość śluzu ulega zmniejszeniu aż do całkowitego zaniku.
Uwolnienie komórki jajowej następuje 3 dni przed oraz 3 dni po wystąpieniu największej ilości śluzu. Uważa się, że faza niepłodna rozpoczyna się 4 dni po szczycie wystąpienia śluzu.
W celu potwierdzenia dni niepłodnych kobieta powinna obserwować suchość w ujściu pochwy oraz brak śluzu. -
Metoda objawowo-termiczna:
W tej metodzie okres płodności określa się łącząc dwa parametry takie jak ocena śluzu szyjowego oraz pomiar PTC.
Oceniając dwa powyższe parametry okres płody występuję wtedy gdy śluz szyjkowy jest wilgotny, kleisty a krzywa temperatury uległa skokowi.
Podjąć współżycie można podjąć po upłynięciu 3 dni od skoku temperatury oraz 4 dni o wystąpienia szczytu wilgotnego , lepkiego śluzu.
Wśród par stosujących prawidłowo opisaną metodę wskaźnik niepowodzeń wynosi 2 /100 kobiet/rok. -
Metoda kalendarzyka Knausa-Ogino:
Rodzaj ten metody nie jest dobry bowiem wskaźnik Pearla wynosi aż 14-40.
Metoda kalendarzyka jest jedną z najstarszych naturalnych metod zapobiegania ciąży.
Podstawą tej metody jest obserwacja cykli miesięcznych przez okres 12 miesięcy.
Wyliczenie dni płodnych polega na odjęciu 18 dni od najkrótszego cyklu , aby otrzymać pierwszy dzień płody oraz od najdłuższego cyklu odjąć 11 dni aby otrzymać ostatni dzień płodny. Zakładając długość cyklu 28 dni wynika z tego ,że dni płodne występują między 10 a 17 dniem cyklu.
Aby prawidłowo obliczyć dni płodne należy założyć ,że owulacja występuję 12-16 dni przed wystąpieniem miesiączki ,trzeba również uwzględnić to ,że komórka jest zdolna do zapłodnienia 12-24 godzin po owulacji a plemniki mają zdolność przeżycia w organizmie kobiety nawet do 7 dni . -
Stosunek przerywany – z łac. Coitus interruptus
Stosunek przerywany jest prawdopodobnie jedną z najstarszych metod naturalnej antykoncepcji .Polega on na wyjęciu penisa z pochwy na krótko przed orgazmem aby nie doszło do pozostania spermy w organizmie kobiety.
Metoda ta jest wbrew pozorom trudną ponieważ ciężko jest kontrolować swoje ciało kiedy osiągamy największe podniecenie seksualne.
Indeks Pearla szacowany jest na ponad 25.
Aby naturalne metody planowania rodziny były skuteczne pary muszą posiadać dużą wiedzę na temat swojego ciała oraz stosowanych metod. Do obserwacji objawów występujących w poszczególnych fazach cyklu kobiety muszą być bardzo zmotywowane oraz zdyscyplinowane.
Niewystarczająca wiedza, nieumiejętne oraz niedokładne obserwowanie swojego ciała w większości par będzie skutkowało nieplanowaną ciążą.
Bibliografia:
1.Stadnicka G:Opieka przedkoncepcyjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009 ,str.56-57
2. Knӧpfel S. , Hoffmann O.K.K. :Antykoncepcja-którą metodę powinna wybrać?, wyd. MedPherm Polska,Wrocław 2008 3. 3.Speroff L. ,Darney D.P: Antykoncepcja, wyd.Medycyna Praktyczna. Kraków 2007 , str.320
