ECMO - extracorporeal membrane oxygenation - pozaustrojowe utlenowanie krwi jest technologicznie zaawansowaną metodą leczenia odwracalnych, skrajnie ciężkich postaci niewydolności oddechowej.
Zastosowanie ECMO u noworodków można rozważyć w sytuacjach , gdy spodziewamy się ustąpienia objawów niewydolności oddechowej bądź niewydolności krążenia w czasie nie dłuższym niż około 3 tygodnie.
Prowadzenie ECMO wymaga, aby układ oksygenatora i pompa były połączone z noworodkiem za pomocą cewników zakładanych do żyły szyjnej wewnętrznej ( metoda żylno - żylna), bądź do tętnicy i żyły szyjnej wewnętrznej ( metoda tętniczo - żylna). Metoda z wykorzystaniem cewników w żyle szyjnej wewnętrznej może być wykorzystana wyłącznie jako metoda wsparcia niewydolności układu oddechowego, natomiast metoda druga ( tętniczo - żylna ) może być stosowana także w przypadku niewydolności krążenia. Pozaustrojowe utlenowanie krwi przebiega następująco :
krew żylna zostaje pobrana z prawego przedsionka i jest przepompowywana przez oksygenator ( sztuczne płuco), w którym następuję usunięcie dwutlenku węgla z krwi oraz jej utlenowanie. Efektywność wymiany gazowej w oksygenatorze zależy od stężenia przepływającego tlenu, przepływu krwi, powierzchni membrany oraz rodzaju oksygenatora. Opuszczająca oksygenator krew jest ogrzewana i ponownie podawana do układu żylnego noworodka. Podczas zabiegu noworodek jest wentylowany mechanicznie, przy czym parametry wentylacji są minimalne , co umożliwia odpoczynek i regenerację płuc.
Ryzyka związane z metodą ECMO:
-Krwawienie - podczas prowadzenia ECMO konieczne jest podawanie środków zapobiegających krzepnięciu krwi. Zwiększa to ryzyko krwawień podczas zabiegu. Miejscami zagrożonymi są rany, wkłucia, miejsca wprowadzenia cewników, śluzówki jamy ustnej i nosa.
-Zakażenie - jest ono związane z inwazyjnością procedury i licznymi kaniulami penetrującymi powłoki noworodka.
-Powikłania neurologiczne - istnieje zwiększone ryzyko krwawień wewnątrzczaszkowych.
-Niewydolność nerek - często relatywnie jest równolegle prowadzona dializa pozaustrojowa.
Kryteria kwalifikacji do ECMO:
- wiek płodowy co najmniej 34 tyg.
-odwracalne schorzenie płuc
-czas wentylacji mechanicznej nieprzekraczający 14 dni
-skrajna postać niewydolności oddechowej
-zgoda rodziców lub opiekunów prawnych
Przeciwwskazania do zastosowania ECMO:
-wady letalne
-poważne krwawienia wewnątrzczaszkowe
-poważne zaburzenia krzepnięcia
-poważne uszkodzenie OUN.
Jednostkami chorobowymi najczęściej leczonymi metodą pozaustrojowego utlenowania krwi są:
-wrodzona przepuklina przeponowa
-zespół aspiracji smółki
-zapalenie płuc
-posocznica
PPHN przy braku odpowiedzi na leczenie tlenkiem azotu
Skuteczność metody w przypadku leczenia skrajnych postaci niewydolności oddechowej noworodków ocenią się na około 70%. Najlepsze wyniki leczenia uzyskuje się w przypadku zespołu aspiracji smółki.
Piśmiennictwo:
- Kim E.S. et al.: ECMO in the newborn, AM,J. Perinatol., 2000, 17(7), 345-356
- Świetliński J.:Neonatologia i Opieka nad noworodkiem. Wyd. PZWL, Warszawa 2017, 389-392
