Ciąża a stan uzębienia

[Nieaktywny]

Ciąża jest okresem zwiększonego ryzyka występowania chorób w obrębie jamy ustnej, mających wpływ na przebieg ciąży i zdrowie dziecka. Kobiety ciężarne powinny dbać o zachowanie zdrowia uzębienia i przyzębia poprzez intensyfikację działań profilaktycznych i leczniczych.
W ciąży odpowiednia higieny jamy ustnej ma szczególne znaczenie. Pozwala na utrzymanie zdrowia zębów i dziąseł, ale również wpływa na dobry stan zdrowia dziecka. Zmiany hormonalne zachodzące w organizmie w czasie ciąży powodują zmianę pH śliny, jak również zwiększają jej lepkość, co sprzyja namnażaniu się drobnoustrojów w jamie ustnej. Podczas ciąży kobieta zazwyczaj przyjmuje posiłki z większą częstotliwością i są one bardziej zróżnicowane, pojawiają się także poranne nudności i wymioty. Czynniki te zwiększają ryzyko stanów zapalnych dziąseł i przyzębia, jak również próchnicy, która w czasie ciąży rozwija się znacznie szybciej, szczególnie u kobiet mających takie problemy już przed ciążą. Wszelkie infekcje w obrębie jamy ustnej zwiększają ryzyko przeniesienia infekcji na dziecko. W takich przypadkach częściej dochodzi do przedwczesnego odpłynięcia płynu owodniowego jak również porodu przedwczesnego.

Aby zmniejszyć ryzyko problemów z jama ustną w czasie ciąży zalecane jest mycie zębów po każdym spożyciu posiłku. Dobre rezultaty przynosi również żucie gumy bez cukru, która zmienia pH w ustach oraz oczyszcza zęby. Należy również korzystać z nitek dentystycznych oraz płynów do płukania jamy ustnej mających działanie przeciwzapalne i antybakteryjne. Ważne jest, by przed planowaną ciążą zadbać o to, by wyleczyć zęby i inne infekcje jamy ustnej. W przypadku bólu zęba nie należy przyjmować żadnych leków przeciwbólowych bez konsultacji z lekarzem.

Systematyczne kontrole u stomatologa w czasie ciąży (co najmniej raz w każdym trymestrze ciąży) pozwoli na uniknięcie problemów z zębami. Nie należy odwlekać wizyty u dentysty do czasu zakończenia ciąży. W czasie ciąży nie ma przeciwwskazań do leczenia i usuwania zębów. Znieczulenie miejscowe stosowane podczas usuwania nie nadających się do leczenia zębów w żaden sposób nie zagraża prawidłowemu przebiegowi ciąży i rozwojowi płodu.

Najlepiej wyleczyć wszystkie zęby przed ciążą. Ale jeśli kobieta ciężarna tego nie zrobiła, nie musi wpadać w panikę. W czasie ciąży także można leczyć zęby.

Ciąża nie jest okresem, który źle wpływa na zęby. Zaszkodzić mogą wymioty i żelazo, które niektóre kobiety muszą przyjmować z powodu anemii. Wtedy warto częściej odwiedzać swojego stomatologa.

Nie każda dziurka w zębach jest niebezpieczna dla dziecka. Nie wolno lekceważyć zepsutej czwórki i trójki, bo chory ząb może stać się ogniskiem zapalnym i rozsiewać bakterie po całym organizmie.

Nie każdy zabieg u stomatologa jest wskazany w czasie ciąży. Nie powinno się prześwietlać zębów, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży. Jednak niekiedy prześwietlenie jest konieczne. Przyszła mama powinna wtedy leżeć, żeby wiązka promieniowania nie kierowana była na brzuch. Na szczęście dawka promieniowania jest niewielka - aż 60 zdjęć zęba równa się jednemu prześwietleniu płuc.

Leczenie kanałowe również jest lepszym wyjściem, niż faszerowanie się tabletkami przeciwbólowymi. Co prawda odradza się robić prześwietlenia w tym okresie, ale istnieje możliwość zbadania kanałów urządzeniem, które mierzy długość korzenia. A prześwietlenie w celu sprawdzenia poprawności wykonania leczenia kanałowego zawsze można zrobić już po porodzie.

Zalecenia i przeciwwskazania stomatologiczne w czasie ciąży:

1. Znieczulenia dozwolone
   Jeśli leczenie polega na wypełnieniu małego ubytku, nie ma po co obciążać organizmu lekami znieczulającymi. Lecz jeśli zabieg ma być nieprzyjemny lub bolesny, silny ból i stres mogą się negatywnie odbić na rozwijającym się płodzie, lepiej więc skorzystać ze znieczulenia. Oczywiście, im późniejsza ciąża (czyli drugi i trzeci trymestr), tym znieczulenie jest bezpieczniejsze dla dziecka. Jeśli okoliczności tego wymagają, znieczulać można też w pierwszym trymestrze. By zapobiec ewentualnemu zainicjowaniu skurczów macicy, u kobiet w ciąży lekarze stosują z reguły tzw. znieczulenia czyste, czyli bez składnika powodującego obkurczanie się naczyń krwionośnych (adrenaliny lub noradrenaliny).

2. Wybielanie zębów
   Kobiety w ciąży ani matki karmiące nie powinny się poddawać profesjonalnemu wybielaniu w gabinecie stomatologicznym. W tym czasie część wybielającej substancji przenika do krwiobiegu pacjentki, tak więc, gdyby tą drogą dotarła ona do dziecka, mogłaby działać szkodliwie na rozwijający się organizm. Uśmiech można sobie nieco rozjaśnić, myjąc zęby pastą wybielającą. Trzeba tylko pamiętać, by stosować je zamiennie z normalnymi pastami (po skończeniu tubki – zmiana pasty). Nie należy jednak spodziewać się mocno rozjaśniającego efektu, bo środki te są łagodne.

3. Aparat ortodontyczny
   Jeśli przyszła mama zaczęła nosić aparat, zanim zaszła w ciążę, to nic nie stoi na przeszkodzie, by kontynuowała leczenie ortodontyczne. Samo noszenie aparatu korygującego ustawienie zębów nie szkodzi ani przyszłej mamie, ani jej dziecku. Przesunięcia zębów odbywają się w ciąży nawet szybciej i bardziej harmonijnie. Ale odradzane jest rozpoczynanie leczenia ortodontycznego w czasie ciąży. Zęby kobiety są wtedy słabiej zmineralizowane (osłabia je rozwijający się płód), a więc bardziej podatne na uszkodzenia. Po drugie, w pierwszym trymestrze ciąży dość często występują wymioty, a powracająca do ust treść pokarmowa zawiera silnie stężone kwasy, które niekorzystnie wpływają na szkliwo. To sprzyja pojawieniu się białych otoczek wokół zamków aparatu na zębach, których nie można później się pozbyć. Jeśli zatem przed ciążą zaczęłaś nosić aparat, skrupulatnie dbaj o higienę jamy ustnej i pamiętaj o regularnych wizytach kontrolnych (co 4–6 tygodni).

Profilaktyka stomatologiczna wskazana jest przed poczęciem dziecka. Próchnica w ciąży może być problematyczna do wyleczenia.
W pierwszym trymestrze ciąży lekarze zalecają ostrożność przy wykonywaniu zabiegów czy przyjmowaniu leków (również używanych do znieczuleń). To ważne, bo początek ciąży to tzw. okres organogenezy, czyli kształtowania się dziecka; od czwartego miesiąca ono już tylko rośnie. Ponieważ nie wiadomo, jak na rozwijający się płód mogą wpływać różne leki i zabiegi, lepiej dmuchać na zimne i zadbać, by w pierwszym trymestrze leczenie nie było konieczne. By nie dać szansy próchnicy, warto poprosić dentystę, żeby po wyleczeniu zębów pokrył je fluorem. A potem trzeba bardzo dbać o higienę jamy ustnej i przychodzić na wizyty kontrolne do dentysty przynajmniej raz na trzy miesiące.

Piśmiennictwo:

1. Medical Tribune / nr 1 / styczeń 2016 / Stomatologia - 0316, Opieka stomatologiczna w czasie ciąży.
2. Angelika Kobylińska1, Nicole Sochacki-Wójcicka, Dariusz Gozdowski, Dorota Bomba-Opoń2, Mirosław Wielgoś, Dorota Olczak-Kowalczyk: Opieka stomatologiczna w czasie ciąży w Polsce. Postnatalne badanie ankietowe
3. Zwoliński J, Paprzycki P: Badania ankietowe rodzących kobiet. [W]: Żukiewicz-Sob- czak W, Paprzycki P (red.): Raport „Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży”. Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki, Lublin 2013: 103-145; http://zdrowiewciazy.pl/ pdf/publikacje/raport_zachowania_zdrowotne_kobiet_w_ciazy.pdf.